 DE STAATSGREPEN Een ideologie hebben is leuk, maar om een libertarische levenswijze door te zetten is meer nodig dan het ontduiken van wat wetten en regels zoals een aantal Nederlandse libertariërs dat deed. Eigenlijk zou daar een stuk land voor nodig zijn, liefst een zelfstandige staat. Libertariërs hebben bij verkiezingen nooit voldoende zeggenschap gewonnen en de D-zones zijn te kleine gebieden om een libertarische maatschappij van de grond te krijgen. Daarom heeft een aantal libertariërs een andere manier gezocht om zeggenschap over een land te krijgen. Het duidelijkste voorbeeld van dat streven is de Phoenix Foundation. Deze organisatie werd in het begin van de zeventiger jaren opgezet door de Amerikaanse onroerend-goed handelaar Michael Oliver, onder de bezielende inspiratie van de libertarische politicus John Hospers. Doelstelling was het vestigen van een libertarisch ekonomisch en politiek paradijs op aarde, gekenmerkt door de afwezigheid van elke vorm van overheid en een financieel systeem gebaseerd op de goud-standaard. In 1972 probeerde de Phoenix-Foundation een stuk rif te bezetten bij de eilandengroep Tonga in de Pacific. Daar wilde Oliver een groot betonnen plateau neerleggen en de staat Minerva vestigen. Maar al snel werden ze door de koning van Tonga met een klein legertje verdreven. Daarop verplaatste de Phoenix Foundation haar werkterrein naar Abaco, een klein eilandje bij de Bahama's. Een poging om daar een grote hoeveelheid wapens naar toe te brengen om het eiland te verdedigen werd door de Amerikaanse overheid voorkomen en ook Abaco moest worden verlaten (John Hougan: Spooks, New York, 1978). Als gevolg van deze affaire werd de Foundation in 1977 overgeplaatst naar Nederland en omgezet in een Nederlandse stichting. Volgens de statuten werd de doelstelling: "het bevorderen en ontwikkelen van onderzoek naar de aard van de mens en samenleving op het gebied van filosofie, ethiek, economie en politiek". Voorzitter van de stichting werd Robert Jan Doorn, sekretaris en penningmeester werd Louis van Gils (statuten Phoenix Foundation dd. 18 mei 1977). Doorn was ook degene die in Nederland de libertarische beweging opzette, in 1976. Hij werd sekretaris van de beweging en redakteur van het blad Vrijbrief, twee funkties die hij tot in 1980 bleef vervullen. Louis van Gils, die al eerder genoemd werd bij de stichting D-Zone Marketing, is lid van de libertarische kring Tilburg en van 1982 tot 1988 sekretaris van het Libertarisch Centrum. Ook schreef hij in het blad KNO-Info. Bij de Phoenix Foundation was ook nog een Nederlandse jurist betrokken, wiens naam angstvallig geheim werd gehouden (Algemeen Dagblad - 6 juni 1980). Eind mei 1980 werd op de Nieuwe Hebriden, een eilandengroep in de Pacific een staatsgreep gepleegd. Twee maanden later zouden de eilanden onafhankelijk worden. Al snel bleek dat achter die staatsgreep de Phoenix Foundation zat. Die wilde op deze wijze de macht verkrijgen om zo een libertarische samenleving op de eilandengroep te vestigen. Volgens Doorn was de bedoeling om de eilanden vol te bouwen met casino's en belastingvrije havens (Volkskrant - 6 juni 1980). Enkele weken na de staatsgreep werd het nieuwe bewind ten val gebracht door een Brits-Franse interventiemacht en werden de Nieuwe Hebriden alsnog onafhankelijk. Noch Doorn, noch de Phoenix Foundation werden door de Nederlandse Justitie vervolgd voor deze zaak, maar in 1989 werd Doorn door een arrestatieteam van de politie opgepakt. Hij had zich in een landhuis in 's-Graveland gewapend verschanst. De arrestatie gebeurde op verzoek van de Zwitserse en Amerikaanse justitie in verband met een fraudezaak waarbij bedragen werden genoemd van 7 miljard gulden (The Observer - 30 april 1989). De rechtbank in Amsterdam wees een uitleveringsverzoek van Zwitserland af, maar de Hoge Raad besliste op 26 november 1990 anders en Doorn werd alsnog uitgeleverd aan Zwitserland, waar hij op berechting wacht. Een poging tot staatsgreep waar een Nederlandse libertariër bij
betrokken was, was Suriname. In december 1985 nam de Nederlandse jurist
Michiel van Notten kontakt op met Paul Somohardjo van de Surinaamse Bevrijdingsraad
om te praten over plannen om het Surinaamse bewind omver te werpen. Van
Notten schreef daarvoor een nieuwe grondwet voor Suriname waarvan een samenvatting
werd gepubliceerd in Vrijbrief (december
1986). Somohardjo nam kontakt op met de leider van de Angolese
FLNA om de staatsgreep daadwerkelijk uit te voeren. Op het laatste moment
trok Roberto zich echter terug en ging het plan niet door, maar Van Notten
kondigde aan verder te gaan met proberen (Vrij
Nederland - 24 mei 1986).
|
