D-ZONES 

Tot nu toe is er in Nederland en België een aantal experimenten geweest met vrijhandelszones, de zogenaamde D(eregulerings)-Zones. D-zones zijn gebieden waar een aantal regels, die voor de rest van het land wel gelden, afgeschaft is, om ruimte te bieden voor bedrijven. Een soort semi-libertarische proefgebieden.
De grote promotor van dit soort projekten was een stichting, genaamd Stichting D-Zone Marketing (DZM). Die stichting werd in 1982 opgericht door Hubert Jozef Jongen, voorzitter van het Libertarische Centrum. Vice-voorzitter was de Wassenaarse ondernemer Edward Heerema, van Allseas Engineering en sekretaris/penningmeester was Louis van Gils. 
Heerema was financier van het inmiddels failliet gegane extreem-rechtse blad Topics Magazine. Zijn bedrijf Allseas haalde in 1989 een groot kontrakt binnen om voor Zuid-Afrika een pijpleiding te leggen van olieplatforms in de Mosselbaai naar het vasteland.
Al snel werd de stichting DZM overgenomen door Michiel van Notten, die grote bekendheid kreeg als voorvechter van D-Zones. Van Notten was een van de oprichters van de libertarische beweging in Nederland en ook betrokken bij de oprichting van de Kritische Nederlandse Ondernemers. Hij trachtte het ideeëngoed aan de man te brengen met het door hem opgerichte en geleide Institutum Europacum, dat inmiddels niet meer aktief is. Erelid van dat instituut was Friedrich von Hayek, voormalig Nobelprijswinnaar en zo'n beetje de goeroe van de libertariërs. Vice-president was Hans Kraayeveld van Hemert, oud-voorzitter van de raad van bestuur van het baggerbedrijf Boskalis. Tegenwoordig is Kraayeveld onder meer aktief als kommissaris bij de omstreden beursfondsen Bobel en Chamotte Unie, van de Italiaanse anti-semiet Paretti. 

In Nederland is de voornaamste organisatie die libertarische principes uitdraagt de Vereniging Kritische Nederlandse Ondernemers (KNO). Daarnaast is er een andere grote groep aktief, de Libertarische Beweging, en tal van kleinere groepjes, zoals de Stichting ter Bestudering van het Objectivisme en Aktie de Vrije Richting.

De Libertarische Beweging is de verzamelnaam van een aantal libertarische organisaties in Nederland en België. De belangrijkste van die groepen is de stichting Libertarisch Centrum, de uitgever van het blad Vrijbrief. Dat blad verscheen voor het eerst in 1976. 
Voorts zijn er allerlei andere groepen aktief, zoals de gezelligheidsklub Carpe Diem, de Libertarische Studentenvereniging Laissez Faire, het Libertarisch Studiecentrum, een Libertarisch Boekcentrum en de stichting LIFHAS, dat staat voor Libertarian Foundation for Human Assistance, een soort steunfonds. Er is verder een aantal regionale afdelingen, Libertarische Kringen, die maandelijks een bijeenkomst organiseren. Het totaal aantal leden van de beweging in Nederland is ongeveer vierhonderd. De beweging is geassocieerd met Libertarian International, een internationale overkoepelende organisatie van libertariërs.

De KNO werd in 1975 opgericht als gevolg van akties van ondernemers tegen het 'vakbondstientje'. Dat is een regeling die bepaalt dat ondernemers mee moeten betalen aan sociale fondsen via de C.A.O.'s. Initiatiefnemer voor de oprichting van de KNO was H.J. Hoegen Dijkhof, een importeur van landbouwwerktuigen. Er bestaat een grote mate van samenwerking tussen de KNO en de Libertarische Beweging, die zich onder meer uit in het feit dat aankondigingen van bijeenkomsten, persberichten en dergelijke van elkaar in de tijdschriften worden opgenomen; dat er erg veel dubbellidmaatschappen zijn en dat in het verleden abonnees van de Vrijbrief allemaal een exemplaar van KNO-Info (het blad van de KNO) hebben gekregen (Als bijlage van Vrijbrief, maart 1987).
De KNO is altijd een ondernemersorganisatie gebleven die zich fel verzette tegen de vakbeweging en instanties zoals bijvoorbeeld een ondernemingsraad in bedrijven. KNO-bestuurslid J.J. Grünbauer omschreef de ondernemingsraad als "het begin op weg naar een totalitair geregeerde maatschappij, zoals Rusland" (Economisch Dagblad, 7 december 1984). Op haar organisatorisch hoogtepunt, rond 1986, had de KNO circa vierhonderd leden, een aantal dat inmiddels fors is terug gelopen. Een van de oorzaken daarvan is het feit dat de toenmalige sekretaris, G.J. van Norel, is opgestapt en er sindsdien organisatorische problemen zijn opgetreden. Als gevolg daarvan werd eind 1990 besloten de naam te wijzigen in Verbond van Zelfstandige Ondernemers (VZO). Voor de duidelijkheid gebruiken wij in dit dossier steeds de naam KNO. 

De meest opvallende aktiviteit van de KNO was het schrijven en uitgeven van het rapport 'Samenleving en Criminaliteitsbestrijding' in 1987. 

terug naar het hoofdmenu naar volgend hoofdstuk